VRT lanceert lestips om met jongeren in gesprek te gaan over levensbeschouwing en identiteit

 

Soms lees ik een nieuwsbericht waar ik heel blij van word. Oh my god!, het gloednieuwe initiatief van VRT maakte mee dan blij! Het is welkom, omdat het iets raakt wat in ons onderwijs steeds vaker onder druk staat. 2025 zorgde (alweer) voor heel wat onzekerheden in het onderwijs. Een deel van de mensheid bleek levensbeschouwing op school overbodig te vinden. De minister besluit dat leerkrachten levnsbeschouwing overbodig zijn op de klassenraden. Eerlijk, ik sta met mijn mond vol tanden bij zulke nieuwstopics. Nederlands, wiskunde, wetenschappen en presteren? Belangrijk, absoluut, maar sorry kinderen en jongeren hebben ook andere handvaten nodig. 

Wat me in dit project meteen aanspreekt, is de insteek. Jongeren krijgen hier zelf het woord. Niet als illustratie bij een vooraf vastgelegde waarheid, ze zijn het vertrekpunt. Hun twijfels, hun taal, hun zoeken vormen de kern van dit waardevol pakket. Dat het bovendien vanuit heel wat verschillende levensbeschouwingen vertrokken wordt, voelt als een erkenning van de realiteit waarin onze leerlingen leven. Ze groeien op in een wereld waarin levensbeschouwingen elkaar voortdurend kruisen, soms schuren, maar vooral kunnen verrijken. Oh my god! toont dat die diversiteit geen probleem is dat opgelost moet worden, maar een uitnodiging tot gesprek.

Als leerkracht godsdienst ben ik ook oprecht enthousiast over het feit dat er lespakketten gekoppeld worden waarmee leerkrachten meteen aan de slag kunnen. Niet als kant en klare antwoorden, maar als ondersteuning om het gesprek in de klas mogelijk te maken. Het geeft mij handvaten om actuele media te verbinden met grotere, existentiële vragen. Wie ben ik? Wat geeft richting, zin in mijn leven? Hoe verhoud ik mij tot de ander? Dat soort vragen laat zich niet vatten in leerplandoelen alleen, maar ze vragen wel pedagogische zorg en didactische creativiteit.

Tegelijk wringt het. Terwijl zulke initiatieven duidelijk maken hoe relevant levensbeschouwelijke vorming is, hoor ik dat onze bijdrage als leerkrachten levensbeschouwing op klassenraden steeds minder als nuttig wordt gezien. Alsof wat niet in punten kan worden uitgedrukt, ook geen gewicht meer heeft. De focus verschuift steeds nadrukkelijker naar prestaties in algemene vakken. Efficiëntie en meetbaarheid lijken de norm. In die logica worden  'humaniora' of menswording, het ontwikkelen van een referentiekader en een ethisch kompas snel herleid tot bijzaak.

Dat brengt me tot een fundamentele vraag: wat wil onderwijs zijn voor jongeren? Jongeren krijgen bakken vol informatie en verwachtingen, maar leren ze ook om te vertragen en stil te staan bij zichzelf? Leren ze nog genoeg om morele afwegingen te maken? Leren ze omgaan met diversiteit, met onzekerheid, met verantwoordelijkheid? In mijn lessen zie ik hoezeer ze dit nodig hebben én hoe vaak leerlingen daar pas voor het eerst expliciet toe uitgenodigd worden.

We moeten deze jongeren niet alleen voorbereiden op prestatie en kennisvergaring, maar ook op het leven. Het project van VRT bevestigt mijn overtuiging dat levensbeschouwelijk onderwijs geen randverhaal is, maar een essentieel onderdeel van een vorming, van mens worden. Ik ben bezorgd, omdat ik niet goed weet of onze minister die waarde ook blijft erkennen. Daarnaast moet ik hoopvol rond me kijken. In juni zal ik, samen met heel wat mooie mensen, afstuderen en met een sterke visie op onderwijs deel worden van een school en het onderwijssysteem. 

Misschien is dat uiteindelijk mijn houvast. Niet de zekerheid dat het beleid altijd dezelfde waarden zal blijven dragen, maar het vertrouwen dat onderwijs gemaakt wordt door mensen. Door leerkrachten die elke dag opnieuw kiezen om jongeren ernstig te nemen, ook wanneer dat niet meetbaar of efficiënt lijkt. Door klaslokalen waar vragen mogen blijven bestaan en waar zoeken geen zwakte is. 

Als toekomstig leerkracht wil ik die ruimte blijven opeisen. Voor mijn leerlingen, maar ook voor mezelf. Want zolang er projecten zijn zoals Oh my god! en zolang jongeren bereid zijn om hun verhaal te delen en naar dat van anderen te luisteren, geloof ik dat levensbeschouwelijk onderwijs niet verdwijnt. Het verandert misschien van vorm, maar het blijft nodig. Juist omdat mens worden nooit af is.

Welke plaats wil jij als leerkracht geven aan menswording, zingeving en ethisch denken in ons onderwijs?

Bronnen:

Nws, V. (2025, December 17). VRT lanceert lestips om met jongeren in gesprek te gaan over levensbeschouwing en identiteit | VRT NWS: nieuws. VRTNWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/16/vrt-lanceert-lestips-bij-vrt-max-programma-oh-my-god/

Download “Oh my god! voor leekrachten” | VRT. (n.d.). VRT. https://www.vrt.be/nl/download-oh-my-god-voor-leekrachten?utm_medium=internal&utm_source=vrt-be&utm_campaign=oh-my-god-voor-leerkrachten&utm_content=download